Turbo Değiştiği Halde Araç Neden Tekrar Turbo Arızası Verir?

Turbo arızası nedeniyle turbo değiştirilen bir araçta kısa süre sonra yeniden turbo problemi yaşanması, sanıldığından daha sık karşılaşılan bir durumdur.

Çoğu zaman ilk arızada yalnızca turboşarj ünitesine odaklanılır. Ancak turbo, motorun yağlama, hava, yakıt ve egzoz sistemleriyle birlikte çalışan bir komponenttir. Bu nedenle turbo hasarının altında yatan asıl neden ortadan kaldırılmadan yalnızca turboyu değiştirmek, arızanın tekrarlanmasına neden olabilir.

Yeni veya revizyonlu bir turbo neden tekrar arızalanır?

Bunun birden fazla teknik nedeni olabilir.

Turbo Neden Tekrar Arızalanır?

Turboşarj ünitesi yüksek devirlerde çalışan ve çok hassas toleranslara sahip bir sistemdir. Turbo milinin yataklanması, yağlama kalitesi, yağ basıncı, hava akışı, egzoz karşı basıncı ve motorun yanma durumu turbo ömrünü doğrudan etkiler.

Bu nedenle turbo değişiminden önce ve sonra aşağıdaki sistemlerin kontrol edilmesi gerekir.

1. Turbo Arızasının Asıl Nedeni Tespit Edilmemiş Olabilir

En önemli nokta budur.

Turbo arızalandığında sadece hasarlı turbo sökülüp yenisi takılırsa, turboya zarar veren koşullar araç üzerinde devam ediyor olabilir.

Örneğin;

• yağlama problemi,
• yüksek yağ basıncı veya düşük yağ basıncı,
• yağ kanallarında tıkanıklık,
• hava filtresi veya emiş hattı problemi,
• hava emiş sisteminde parça kalması temizlik yapılmamış,
• intercooler sistemindeki kirlenme,
• egzoz sisteminde yüksek karşı basınç
• Egzoz hattında parçalar olması temizlik yapılmamış,
• DPF tıkanıklığı,
• EGR sistemi problemi,
• enjektör kaynaklı düzensiz yanma

gibi sorunlar yeni turbonun da kısa sürede zarar görmesine neden olabilir.

Bu nedenle turbo değişimi, çoğu durumda arızanın sonucu ile nedeninin birbirinden ayrılarak değerlendirilmesini gerektirir.

2. Turbo Yağlama Problemi

Turbo arızalarının en kritik nedenlerinden biri yağlama sistemidir.

Turbo mili çok yüksek devirlerde çalıştığından, uygun basınç ve debide temiz motor yağına ihtiyaç duyar.

Yağlama yetersiz olduğunda turbo milinde ve yataklarında aşınma meydana gelebilir.

Bunun nedenleri arasında;

• düşük motor yağı seviyesi,
• uygun olmayan motor yağı,
• yağın kirlenmesi,
• yağ besleme borusunun tıkanması,
• yağ dönüş hattının problemli olması,
• motor içerisindeki yağlama problemleri,
• yağ filtresi veya yağ devresi kaynaklı problemler

bulunabilir.

Bu nedenle yeni turbo takılmadan önce turbo yağ besleme ve dönüş sisteminin kontrol edilmesi önemlidir.

3. DPF Tıkanıklığı Turbo Arızasına Neden Olabilir

Özellikle dizel motorlarda DPF sisteminin durumu turbo açısından önemlidir.

DPF'nin doluluk seviyesinin yükselmesi egzoz gazlarının sistemden uzaklaştırılmasını zorlaştırabilir. Artan egzoz karşı basıncı turboşarjın çalışma koşullarını olumsuz etkileyebilir.

DPF'nin temizlenmesi gerekir.

DPF neden doldu?

sorusunun da cevaplanması gerekir.

Motorun fazla kurum üretmesi, EGR problemi, enjektör düzensizliği, uygun olmayan çalışma koşulları veya rejenerasyon problemleri DPF'nin tekrar dolmasına neden olabilir.

Dolayısıyla DPF problemi çözülmeden turbo değiştirilmesi, sorunun tekrar etmesine zemin hazırlayabilir.

4. EGR Sistemi Kontrol Edilmeden Turbo Değiştirilmemeli

EGR sistemi motorun hava ve egzoz gazı yönetiminde önemli rol oynar.

EGR sistemindeki mekanik veya elektronik problemler hava akışını ve yanma koşullarını değiştirebilir. Bunun sonucunda kurum oluşumu artabilir VNT sıkışır ve turbo ile birlikte DPF ve emme sistemi de etkilenebilir.

Bu nedenle turbo arızası sonrasında EGR sistemi de arıza kaynağı açısından değerlendirilmelidir.

5. Enjektör Problemi Turbo Arızasının Dolaylı Nedeni Olabilir

Yakıt enjeksiyon sistemindeki düzensizlikler motorun yanma karakterini değiştirebilir.

Enjektörün yanlış püskürtmesi veya yakıt miktarındaki sapmalar;

• egzoz sıcaklıklarının değişmesine,
• kurum oluşumunun artmasına,
• DPF yükünün yükselmesine,
• egzoz sistemindeki çalışma koşullarının değişmesine

neden olabilir.

Bu nedenle turbo arızası görülen bir motorda yalnızca turbo basıncını kontrol etmek yeterli olmayabilir. Motorun yakıt ve yanma sistemi de değerlendirilmelidir.

6. Turbo Hava Hatlarında Kaçak Olabilir

Turbo değiştirildiği halde araçta;

• güç kaybı,
• düzensiz turbo basıncı,
• ıslık sesi,
• motor arıza lambası,
• düşük performans

devam ediyorsa turbo ile motor arasındaki hava hattı kontrol edilmelidir.

Turbo hortumları, bağlantılar, intercooler ve emiş sistemi üzerindeki kaçaklar turbo basıncının doğru şekilde oluşturulamamasına neden olabilir.

Bu durumda yeni turbo arızalı olmasa bile araçta turbo arızası benzeri belirtiler ortaya çıkabilir.

7. Intercooler İçerisinde Yağ veya Kir Birikmiş Olabilir

Turbo arızalandığında sistem içerisinde yağ birikmesi mümkündür.

Özellikle önceki turbo arızasının ardından hava hattı ve intercooler temizlenmeden yeni turbo takılması, sistemde kalan yağ ve partiküllerin yeni çalışma koşullarını etkilemesine neden olabilir.

Bu nedenle turbo değişimi sırasında yalnızca turbo ünitesine değil, turbo ile bağlantılı hava hattına da bakılmalıdır.

8. Turbo Aktüatörü ve Kontrol Sistemi Kontrol Edilmeli

Modern turbo sistemlerinde turbo basıncının yönetimi elektronik veya vakum kontrollü aktüatörler üzerinden gerçekleştirilebilir.

Aktüatörün doğru çalışmaması veya değişken geometrili turbo sistemlerinde mekanizmanın kurum nedeniyle hareket kabiliyetini kaybetmesi, turbo basıncının olması gereken seviyede kontrol edilememesine neden olabilir.

Bu durumda turbo değiştirildiği halde araçta benzer arıza belirtileri devam edebilir.

9. Yanlış Montaj veya Montaj Öncesi Hazırlık

Turbo değişiminde montaj işlemi de en az parçanın kendisi kadar önemlidir.

Montaj sırasında;

• yağ besleme hattı,
• yağ dönüş hattı,
• hava bağlantıları,
• contalar,
• bağlantı noktaları,
• turbo giriş ve çıkışları

uygun şekilde kontrol edilmelidir.

Yeni turbo, sistemdeki mevcut bir problem nedeniyle çalışmaya başladığı andan itibaren zarar görmeye başlayabilir.

10. Turbo Arızası Sandığınız Problem Gerçekte Başka Bir Sistemden Kaynaklanabilir

Araçta turbo arızasına benzer belirtiler her zaman turboşarjın kendisinin arızalı olduğu anlamına gelmez.

Örneğin güç kaybı;

• DPF,
• EGR,
• hava kaçağı,
• MAP/MAF sensörleri,
• enjektör,
• yakıt sistemi,
• elektronik kontrol sistemi

kaynaklı da olabilir.

Bu nedenle sadece arıza koduna bakarak veya turbo üzerindeki fiziksel hasarı görerek doğrudan parça değişimine gitmek doğru sonuç vermeyebilir.

Turbo Değişiminden Önce Hangi Kontroller Yapılmalı?

Sağlıklı bir turbo onarım veya değişim sürecinde turbo ile birlikte ilişkili sistemlerin de değerlendirilmesi gerekir.

Temel olarak;

Motor yağı → yağ basıncı → yağ besleme/dönüş hattı → hava filtresi → hava hattı → intercooler → EGR → DPF → enjektörler → turbo aktüatörü → egzoz sistemi

bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

Çünkü turbo arızasının gerçek nedeni bulunmadan yapılan parça değişimi, arızanın tekrarlanma riskini artırabilir.

Revizyonlu Turbo mu, Yeni Turbo mu?

Turbo arızasında yalnızca  “revizyonlu turbo” şeklinde bir değerlendirme yeterli değildir. Kök neden giderilmediği sürece yeni turbo da benzer şekilde hasarlanacaktır.

Önemli olan;

• arızanın doğru tespit edilmesi,
• turbo içerisindeki hasarın belirlenmesi,
• parçaların teknik ölçümlerinin yapılması,
• balans kontrolünün gerçekleştirilmesi,
• gerekli parçaların uygun teknik özelliklerde yenilenmesi,
• turbo sisteminin test edilmesi,
• araç üzerindeki asıl arıza nedeninin ortadan kaldırılmasıdır.

Dolayısıyla güvenilir bir revizyon sürecinde amaç yalnızca turboyu çalışır hale getirmek değil, turbonun neden arızalandığını belirlemek ve yapılan işlemin teknik olarak doğrulanmasını sağlamaktır.

Sonuç: Turbo Değiştirmek Her Zaman Sorunu Çözmez

Turbo arızasında en sık yapılan hatalardan biri, arızalı parçayı değiştirmenin problemi tamamen ortadan kaldıracağını düşünmektir.

Oysa turbo; motor, yağlama, hava, yakıt ve egzoz sistemleriyle birlikte çalışan bir komponenttir.

Bu nedenle turbo tekrar arızalanıyorsa yalnızca turboyu değiştirmek yerine şu soru sorulmalıdır:

“Turbo neden arızalandı?”

Asıl kök neden bulunup giderilmeden yapılan parça değişimi, aynı problemin tekrar yaşanmasına neden olabilir.

REVMER'de turbo revizyon süreçlerinde araç üzerinde çalışma koşulları simüle edilmiş dyno testi yapılır. Böylece turbo onarım sonrası %100 onarım sağlanmış olur ve amaç yalnızca arızalı komponentin onarılması değil; arızanın kaynağının teknik olarak değerlendirilmesi, gerekli kontrollerin gerçekleştirilmesi ve revizyon sonrasında turbo sisteminin de test edilerek doğrulanmasıdır.